آنتروپومتری، ابعاد بدن انسان و غرفه سازی

آنتروپومتری (Anthropometry) در اصل کلمه ای یونانی، حاصل ادغام دو واژه “Anthropos” به معنی انسان (گونه انسان) و “Metrikos” به معنی سنجش می باشد و به طور کلی (اندازه گیری ابعاد بدن) در دو وضعیت ساکن (ثابت) (Static anthropometry) که بدن هیچ گونه حرکتی نداشته باشد ( آنتروپومتری استاتیک ) و وضعیت متحرک (Dynamic Anthropometry) که بدن در حالت حرکت باشد (آنتروپومتری دینامیک)، صورت خواهد گرفت.
آنتروپومتری در دو زمینه کاربرد دارد اول برای تطبیق و تناسب ماشین (محیط) با انسان در جهت راحتی و افزایش راندمان کاربر و دوم جهت استاندارد سازی وسایل، تجهیزات مورد استفاده و اماکن برای یک فرد یا کل جامعه و شامل اندازه گیری اندازه های مختلفی از طول بدن، وزن و حجم اندام ها، فضای حرکتی و زوایای حرکتی هر یک از این اندازه ها بوده و در نهایت تهیه آمار و اطلاعات منتج از آن در تعیین شکل و اندازه ابزار و وسایلی است که در محیط کار مورد استفاده این افراد قرار می گیرد.
در این زمینه علاوه بر ابعاد بدن، نوع وسایل مورد استفاده، جنس، میزان تحمل نیرو و فشار و سایر فاکتورهای مربوط به انسان از قبیل سن، جنس، نژاد، ساختار بدنی (ورزش کار، چاق، لاغر)، نوع شغل، رژیم غذایی، وضعیت سلامتی، وضعیت بدن یا پوسچر (Posture)، زمان (ابتدای روز، پایان روز)، تغییرات ارادی (مثل منقبض کردن عضله)، لباس و تجهیزات فردی مورد توجه قرار می گیرد. که البته مهم ترین آنها سن، جنس و تفاوت های نژادی می باشد.
اگر به محصولات و کالاهایی که در محیط زندگی وجود دارد خوب بنگرید، متوجه خواهید شد که بیشتر این محصولات در واقع برای کمک به انسان و راحت تر و سریع تر انجام دادن وظایف روزانه شان پدید آمده اند. از آن جایی که در بیشتر این موارد، این انسان است که از این وسایل و ابزارها استفاده می کند بنابراین طراحان و مهندسین باید برای اطمینان یافتن از راحتی، ایمنی، کارایی و سلامت استفاده از این کالاها حتماً توانایی ها و محدودیت های فیزیکی و بدنی انسان را در طراحی و ساخت وسایل در نظر بگیرند و اطلاعات را برای طراحی با سه هدف انسان های حد (خیلی بزرگ یا خیلی کوچک)،  محدوده قابل تنظیم و سازگار و طراحی برای انسان های متوسط جمع آوری می نمایند.

طراحی از دیدگاه آنتروپومتری شامل انطباق و هماهنگی و ابعاد و اندازه های بدن با ابعاد و اندازه های محل کار یا ابزار وسیله مورد استفاده است. آنتروپومتری در واقع بخشی از دانش ارگونومی و شاخه ای از فیزیکال آنتروپومتری است که موضوع آن سنجش و اندازه گیری ابعاد و اندازه های ظاهری قسمت های مختلف بدن انسان است. چون دانستن ابعاد و اندازه های اعضای مختلف بدن برای طراحی ارگونومیکی بسیاری از وسایل زندگی ضروری است دانش آنتروپومتری نیز با اندازه گیری و ارائه اندازه های مختلف بدن (مانند طول دست و پا عرض شانه و کتف ها و…) و تعیین میدان حرکتی یا محدوده حرکت آن ها به طراح کمک می کند تا به میزان زیادی بر ایمنی، سلامت و کارایی بازده طرح خود بیافزاید و از هر جهت یک طرح مناسب ارائه دهد.

ابعاد انسانی و طراحی غرفه نمایشگاهی :
در طراحی غرفه نمایشگاهی رعایت ابعاد انسانی یعنی احترام به کلیه افرادی که در طی مدت برگزاری نمایشگاه یا در غرفه مشغول به فعالیت هستند ، یا به عنوان بازدیدکننده ممکن است در کنار غرفه قرار بگیرند و به فضای داخل غرفه ورود نمایند و ایجاد حس بهتر در چگونگی استفاده کارمندان و بازدیدکنندگان از یک غرفه نمایشگاهی . آنچه که امروز در روند طراحی غرفه های نمایشگاهی در میهن عزیزمان مشاهده می گردد نشانگر این است که رعایت ابعاد انسانی در ساخت غرفه، مقوله ای است تجربی، که حاصل مشاهده غرفه های ساخته شده توسط دیگران یا تجربیات و یافته های پیشین شحص طراح غرفه می باشد . به عبارت دیگر وقتی در طراحی غرفه میز اطلاعات را آنقدر نزدیک به دیوار در نظر گرفتید که شخصی پشت آن نتوانست قرار بگیرد و مجبور به ایستادن پشت میز اطلاعات گردید، خاطره و تجربه ای گرانبها برای طراحی های بعدی کسب نموده اید ، یا فضای VIP را اگر به گونه ای طراحی نمودید که (به فرض) به جای ۴ صندلی ۳ صندلی به همراه میز در آن جای گرفت یا نیم ست مبل در آن جا نشد، شما در طراحی های بعدی به فکر رسیدن به یک استاندارد طراحی خواهید بود . در این زمینه یک فایل PDF در سایت دوست و همکار عزیزمان آقای مهندس علیرضا آزادگان (شرکت آپادانا فرادید) قرار دارد که می تواند شروع خوبی برای نگارش یک کتاب مرجع در زمینه غرفه سازی و قرار دادن فصلی به نام ابعاد انسانی در فضاهای داخلی باشد ، لازم به ذکر است که این فایل را با مراجعه به اینجا (اینجا کلیک نمایید) می توانید مشاهده و دانلود نمایید، یک منبع دیگر فایل PDF سه صفحه ای است از کتاب “مرجع نویفرت” که از می توانید از اینجا دانلود نمایید و مرجع سوم کتاب “ابعاد انسانی و فضاهای داخلی: کتاب مرجع استانداردهای طراحی” جولیوس پانرو، مارتین زلنیک، محمد احمدی نژاد (مترجم) و مرجع چهارم کتاب “ابعاد انسانی (زان) فاکتورهای انسانی در طراحی” آلوین تیلی, امیرمسعود معطرخرازی (مترجم) قابل معرفی می باشد.

امید است این نوشته باعث ایجاد انگیزه برای عزیزان کنجکاو در جهت بررسی علمی بیشتر ابعاد انسانی و تطابق یافته ها با محیط بومی نمایشگاهی میهن عزیزمان گردد.

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *